Hayvancılık sektöründe bulaşma hızı en yüksek ve ekonomik zararı en büyük hastalıkların başında şap hastalığı gelmektedir. Halk arasında "satıl" veya "tabak" olarak da bilinen bu hastalık; sığır, koyun ve keçi gibi çift tırnaklı hayvanları etkileyen viral bir enfeksiyondur. Şap hastalığı doğrudan yüksek oranda ölüme yol açmasa da hayvanlarda yarattığı aşırı kilo kaybı, döl verimi düşüklüğü ve süt kesilmesi gibi etkiler nedeniyle işletmeleri iflasın eşiğine getirebilir. Bu yazımızda, şap hastalığının belirtilerini, tedavi yaklaşımını ve çiftliğinizi koruma yollarını ele aldık.
1. Şap Hastalığının Belirtileri Nelerdir?
Hastalığın virüsü vücuda girdikten sonra çok kısa sürede ilk belirtilerini gösterir. Ahırınızda şu semptomları görüyorsanız şap hastalığından şüphelenmelisiniz:
- Yüksek Ateş ve İştahsızlık: Hayvanın vücut sıcaklığı aniden 40-41 derecelere çıkar. Hayvan yemden ve sudan tamamen kesilir, titreme görülür.
- Ağız Salya Akıntısı: En belirgin özelliklerinden biridir. Hayvanın ağzından ipliksi, uzayan, bol miktarda şapırdayan salya akar.
- Ağız ve Dil Yaraları: Diş etlerinde, dilde ve dudakların iç kısmında içi su dolu kesecikler (vesikül) oluşur. Bu keseler kısa sürede patlayarak açık, kırmızı ve çok acı veren yaralara dönüşür. Hayvan acıdan dolayı ağzını oynatamaz.
- Tırnak Arası Yaralar ve Topallık: Hayvanın tırnak aralarında ve öpücük bölgesinde yaralar oluşur. Hayvan yürümekte zorlanır, topallar ve sürekli yatmak ister. Ağır vakalarda tırnağın düşmesi bile görülebilir.
2. Şap Hastalığının Tedavisi Var mıdır?
Şap hastalığı virüs kaynaklı (viral) olduğu için doğrudan virüsü yok eden kesin bir antibiyotik tedavisi yoktur. Tedavi, hayvanın acısını hafifletmek ve yaraların mikrop kapmasını (sekonder enfeksiyonları) önlemek amacıyla destekleyici olarak yapılır:
- Ağız ve Tırnak Bakımı: Ağız içi antiseptik solüsyonlarla (hafif sirkeli su veya potasyum permanganatlı sular) yıkanır. Tırnaklardaki yaralar için dezenfektanlı spreyler ve bakır sülfat (göztaşı) banyoları uygulanır.
- Destekleyici İlaçlar: Veteriner hekim kontrolünde ateş düşürücüler, ağrı kesiciler ve açık yaraların enfeksiyon kapmaması için geniş spektrumlu antibiyotikler vurulur. Yem yiyemeyen hayvanlara serum takviyesi yapılabilir.
3. Çiftliği Şap Hastalığından Korumanın 4 Altın Kuralı
Hastalık rüzgarla bile kilometrelerce uzağa taşınabildiği için koruyucu önlemler hayati önem taşır:
- Aşılamayı Asla İhmal Etmeyin: Korunmanın tek ve en etkili yolu aşıdır. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın her yıl düzenlediği periyodik şap aşılama kampanyalarında tüm hayvanlarınızı istisnasız aşılatın. Yeni gelen hayvanların aşı geçmişini mutlaka sorgulayın.
- Sıkı Karantina Uygulayın: Çiftliğe yeni satın alınan danaları en az 21 gün boyunca ana ahırdan uzak, ayrı bir karantina bölmesinde gözlemleyin. Sağlıklı olduklarından emin olmadan sürüye karıştırmayın.
- Giriş-Çıkışları Kısıtlayın: Çiftliğe yabancı araç, bakıcı veya ziyaretçi girişini engelleyin. Çiftlik ve ahır girişlerine mutlaka içi dezenfektanlı su veya toz kireç dolu paspaslar/havuzlar yerleştirin. Araç tekerleklerini ilaçlayın.
- Temizlik ve Dezenfeksiyon: Ahırları düzenli olarak uygun antiseptik ilaçlarla yıkayın. Şap virüsü asidik ve aşırı bazik ortamlara dayanıksız olduğu için çamaşır suyu veya kireç kullanımı virüsün kırılmasında çok etkilidir.
Hiç yorum yok