Büyükbaş hayvancılık işletmelerinde günlük olarak tonlarca hayvansal atık (gübre ve altlık) üretilir. Geleneksel hayvancılıkta bu gübreler ahır kenarlarında kontrolsüzce biriktirilerek sinek ve koku problemlerine yol açabilir. Oysa modern çiftlik yönetiminde hayvansal gübre, doğru yöntemlerle işlendiğinde işletmeye ekonomik katkı sağlayabilecek değerli bir kaynak haline getirilebilir.
Bu yazımızda, besi çiftliklerinde hayvansal gübrenin yönetimi, depolanması, değerlendirilmesi ve farklı kullanım alanları hakkında temel bilgileri ele alıyoruz.
1. Yasal Atık Yönetimi ve Sızdırmaz Gübre Çukurları
Çiftlik kurulumunda ve işletilmesinde hayvansal atıkların çevreye zarar vermeyecek şekilde yönetilmesi önemlidir. Gübre depolama, taşınması ve tarım arazilerinde kullanımı gibi konularda ilgili tarım ve çevre mevzuatına uyulması gerekir.
- Sızdırmazlık Şartı: Çiftlikte biriken sıvı ve katı gübrenin yeraltı su kaynaklarına karışmasını önlemek amacıyla uygun özellikte, sızdırmaz gübre depolama alanlarının oluşturulması önemlidir. Depolama alanlarının teknik özellikleri ve uygulanması gereken şartlar işletmenin niteliğine ve yürürlükteki mevzuata göre değerlendirilmelidir.
- Gübrenin Dinlendirilmesi: Çiğ veya taze gübrenin tarım arazilerine uygulanması öncesinde uygun depolama ve işleme yöntemlerinin kullanılması gerekir. Gübrenin bekletilme süresi; kullanılan yöntem, çevre koşulları ve ilgili mevzuata göre değişebileceğinden uygulama öncesinde güncel teknik şartlar kontrol edilmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Gübre depolama, hayvansal atıkların yönetimi, tarım arazilerinde kullanımı, kompost üretimi, gübre satışı ve biyogaz tesisi gibi uygulamalarda gerekli izin, kayıt, proje ve bildirim şartları faaliyetin niteliğine ve işletmenin bulunduğu yere göre değişebilir.
Uygulamaya geçmeden önce güncel mevzuat ve yerel şartların İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü ve gerektiğinde diğer yetkili resmî kurumlarla görüşülerek kontrol edilmesi önemlidir. Bu içerikteki bilgiler tek başına izin, ruhsat, proje veya mevzuata uygunluk belgesi yerine geçmez.
2. Gübreyi Ekonomik Değere Dönüştürmenin 3 Yolu
Ahırınızdan çıkan gübre, doğru yöntemlerle işlendiğinde işletmenin gübre, enerji veya organik madde ihtiyacının karşılanmasına katkı sağlayabilir. Başlıca değerlendirme yöntemleri şunlardır:
A) Kompost Yapımı ve Organik Gübre Değerlendirmesi
Katı gübre, uygun nem ve oksijen koşulları sağlanarak düzenli şekilde kompostlaştırılabilir. Uygun şekilde işlenen organik materyal, tarımsal alanlarda kullanılabilecek bir ürün haline getirilebilir.
Kompostun ticari amaçla paketlenmesi ve satılması düşünülüyorsa ürünün tabi olduğu mevzuat, kayıt ve ilgili şartlar ayrıca kontrol edilmelidir.
B) Biyogaz Enerji Üretimi
Büyük ölçekli besi çiftliklerinde biyogaz tesisleri, hayvansal gübrenin oksijensiz ortamda anaerobik parçalanması yoluyla biyogaz üretmek amacıyla kullanılabilir. Elde edilen biyogaz uygun sistemlerde enerji üretiminde değerlendirilebilir.
Ancak biyogaz tesisi kurulumu teknik proje, yatırım maliyeti, izinler, bağlantı şartları ve ilgili enerji/çevre mevzuatı açısından ayrıca değerlendirilmelidir. Üretilen elektriğin satışı veya şebekeye verilmesi de yürürlükteki mevzuat ve ilgili kurumların şartlarına bağlıdır.
C) Separatör Kullanımı ve Yataklık Malzemesi
Gübre separatörleri yardımıyla gübrenin katı ve sıvı kısımları birbirinden ayrıştırılabilir. Elde edilen katı materyalin yataklık olarak kullanılması bazı işletmelerde maliyet avantajı sağlayabilir.
Ancak ayrıştırılmış materyalin hayvanların altına yataklık olarak kullanılmasında hijyen, nem, mikrobiyolojik riskler ve hayvan refahı açısından uygunluk değerlendirilmelidir. Uygulama öncesinde işletmenin koşulları ve kullanılacak sistem dikkate alınmalıdır.
3. Sıvı Gübrenin Kendi Arazinizde Kullanımı
Gübreden ayrılan sıvı fraksiyon, içerdiği besin maddeleri nedeniyle tarımsal üretimde değerlendirilebilir. Çiftliğinize ait yonca, mısır silajı veya diğer yem bitkilerinin yetiştirildiği araziler bulunuyorsa, uygun koşullarda sıvı gübrenin tarımsal alanlarda kullanılması düşünülebilir.
Ancak uygulama miktarı ve zamanı; toprağın özellikleri, yetiştirilen bitki, gübrenin besin içeriği, çevresel koşullar ve yürürlükteki mevzuat dikkate alınarak belirlenmelidir. Sıvı gübrenin gelişigüzel veya aşırı miktarda uygulanması yeraltı ve yüzey sularında kirlilik riskini artırabilir.
Hayvansal gübrenin ekonomik değerinden yararlanmak yalnızca gübreyi satmak anlamına gelmez. Gübreyi uygun şekilde depolamak, kompostlaştırmak, enerji üretiminde değerlendirmek veya işletmenin kendi tarım arazilerinde kontrollü biçimde kullanmak da işletme maliyetlerinin yönetilmesine katkı sağlayabilir.
Özetle
Modern besicilikte yalnızca et üretimine odaklanmak yerine işletmede oluşan yan ürünlerin de doğru şekilde değerlendirilmesi toplam işletme verimliliğine katkı sağlayabilir. Hayvansal gübre, uygun depolama ve işleme yöntemleriyle çevreye zarar veren kontrolsüz bir atık olmaktan çıkarılarak tarımsal üretimde veya enerji üretiminde değerlendirilebilecek bir kaynağa dönüştürülebilir.
Ancak gübrenin depolanması, taşınması, tarım arazilerinde kullanılması, ticari amaçla değerlendirilmesi ve biyogaz üretiminde kullanılması sırasında ilgili mevzuatın ve teknik şartların dikkate alınması gerekir. Bu nedenle yatırım veya uygulama kararı vermeden önce işletmenin bulunduğu yerdeki yetkili kurumlarla güncel şartların kontrol edilmesi en güvenli yaklaşımdır.
Bu içerikte belirtilen ekonomik faydalar işletmenin kapasitesine, yatırım maliyetlerine, gübrenin miktarına, kullanım yöntemine, ürün ve enerji fiyatlarına ve yerel koşullara göre değişebilir. Belirli bir yatırımın kesin olarak kârlı olacağı veya belirli bir tasarruf sağlayacağı garanti edilemez.
Hiç yorum yok