Büyükbaş hayvancılık işletmelerinde bulaşıcı ve ölümcül hastalıklarla mücadelenin en ekonomik, en güvenli ve en kesin yolu aşılamadır. Hastalık çiftliğe girdikten sonra kullanılacak antibiyotikler ve tedavi masrafları hem maliyetlidir hem de her zaman kesin sonuç vermez. Koruyucu hekimliğin temelini oluşturan düzenli bir aşılama takvimi, sürü bağışıklığını zirvede tutarak anlık hayvan kayıplarının önüne geçer. Bu yazımızda, besi çiftliklerinde uygulanması gereken zorunlu ve koruyucu aşıları bir araya getirdik.
1. Devlet Tarafından Yapılması Zorunlu Olan Aşılar
Tarım ve Orman Bakanlığı, ülke genelinde hayvan hastalıklarının yayılmasını önlemek amacıyla belirli aşıları yasal olarak zorunlu kılmıştır. Bu aşılar il ve ilçe tarım müdürlükleri bünyesindeki veteriner hekimler tarafından periyodik olarak uygulanır:
- Şap Aşısı: Yılda en az iki kez (bahar ve güz dönemlerinde) tüm sığırlara uygulanması zorunludur. Son yıllarda ortaya çıkan yeni şap varyantlarına karşı bakanlık ek aşılama kampanyaları da düzenlemektedir.
- LSD (Sığırların Nodüler Ekzantemi / Yumrulu Deri Hastalığı): Sinekle bulaşan ve deride yumrular oluşturan bu tehlikeli viral hastalıktan korunmak için yılda bir kez zorunlu olarak uygulanır.
- Brucellosis (Brucella Aşısı): Özellikle damızlık işletmelerinde yavru atmaya (düşüklere) neden olan bu bakteriyel hastalığa karşı genç dişi buzağılara yasal olarak yapılması zorunludur.
2. Besi Çiftliklerinde Yapılması Gereken Özel (Kombine) Aşılar
Besi işletmelerinin kendi kârlılıklarını korumak için besi başlangıcında mutlaka uygulaması gereken, bakanlık programı dışındaki özel aşılardır:
- Clostridium (Enterotoksemi / Çelerme / Yanıkara) Aşısı: Besi danalarında ani yem değişimlerine bağlı olarak şekillenen ve dakikalar içinde ölümle sonuçlanan "çelerme" hastalığına karşı en hayati aşıdır. Besiye giren danalara ilk doz vurulur ve 21 gün sonra mutlaka rapeli (ikinci dozu) tekrarlanır. Yılda bir kez tazelenmelidir.
- Solunum Yolu (BRD / Zatürre) Aşısı: Nakliye stresi, ahır içi olumsuz havalandırma gibi nedenlerle tetiklenen sığır solunum yolu enfeksiyonlarına (Pasteurella, IBR, BVD) karşı koruma sağlar. Hayvanlar besi ahırına alınmadan en az iki hafta önce veya ahıra giriş sürecinde ilk hafta içinde uygulanmalıdır.
3. Başarılı Bir Aşılama İçin Uyulması Gereken Altın Kurallar
Aşıların koruyucu etki gösterebilmesi için uygulama esnasında şu teknik detaylara dikkat edilmelidir:
- Soğuk Zinciri Korumak: Aşılar canlı veya inaktif biyolojik maddelerdir. Satın alındığı andan hayvana vurulacağı ana kadar mutlaka +2 ila +8 derece arasında (buz aküleriyle) korunmalıdır. Sıcakta bekleyen aşı özelliğini kaybeder ve hayvana hiçbir fayda sağlamaz.
- Sadece Sağlıklı Hayvanları Aşılamak: Ateşi olan, ishal veya zatürre geçirmiş, bağışıklığı çökmüş halsiz hayvanlara aşı yapılmamalıdır. Vücut direnci düşük olan hayvan aşıya karşı antikor üretemez ve koruma sağlanamaz.
- Sterilizasyon ve Enjektör Hijyeni: Her grupta veya mümkünse birkaç hayvanda bir iğne ucu değiştirilmelidir. Kirli ve paslı iğneler, hastalıkları hayvandan hayvana bulaştırır ve enjeksiyon yerinde apse oluşumuna yol açar.
Özetle
Besi çiftliğinde harcanan aşı maliyeti, tek bir dananın ölümünden doğacak zararın yanından bile geçemez. İşletmenizin bölgesel hastalık risk durumuna göre bir aşılama takvimi oluşturmak için mutlaka çiftliğinizden sorumlu veteriner hekim ile koordineli çalışmalı ve yapılan tüm aşıları tarihleriyle birlikte kayıt altına almalısınız.
Hiç yorum yok