Büyükbaş hayvancılık işletmelerinde günlük olarak tonlarca hayvansal atık (gübre ve altlık) üretilir. Geleneksel hayvancılıkta bu gübreler ahır kenarlarında kontrolsüzce biriktirilir, sinek ve koku problemine yol açarak çevre sağlığını tehdit eder. Oysa modern çiftlik yönetiminde hayvansal gübre, bertaraf edilmesi gereken bir "atık" değil; doğru işlendiğinde işletmeye ciddi ek gelir sağlayan değerli bir "hammadde"dir. Bu yazımızda, besi çiftliklerinde yasal atık yönetimini ve gübrenin nasıl ekonomik değere dönüştürüleceğini inceledik.

• Sızdırmazlık Şartı: Çiftlikte biriken sıvı ve katı gübrenin yeraltı su kaynaklarına karışmasını önlemek için tabanı betonlanmış, sızdırmazlık testi yapılmış gübre depoları ve lagünleri inşa edilmelidir.
• Karantina Süresi: Çiğ (taze) gübre tarlalara doğrudan dökülmemelidir. İçindeki hastalık yapıcı mikropların ve ot tohumlarının ölmesi için gübrenin en az 4 ila 6 ay boyunca bu çukurlarda dinlendirilmesi (fermente edilmesi) gerekir.

• A) Kompost Yapımı ve Organik Gübre Ticareti: Katı gübre belirli nem ve oksijen oranlarında altüst edilerek yakılırsa (kompostlaştırılırsa) kokusuz, besin değeri yüksek organik gübre elde edilir. Bu gübreyi paketleyerek seracılara, fidanlıklara veya tarım arazisi sahiplerine satarak çiftliğinize yeni bir gelir kapısı açabilirsiniz.
• B) Biyogaz Enerji Üretimi: Büyük ölçekli besi çiftliklerinde kurulan biyogaz tesisleri, gübrenin oksijensiz ortamda mayalanmasıyla metan gazı üretir. Bu gaz jeneratörlerde yakılarak çiftliğin elektrik ve ısınma ihtiyacını tamamen bedavaya getirebilir. Hatta üretilen fazla elektrik devlete satılarak düzenli bir nakit akışı sağlanır.
• C) Separatör Kullanımı ve Yataklık Malzemesi: Gübre separatörleri yardımıyla gübrenin katı ve sıvı kısımları birbirinden ayrıştırılır. Ayrıştırılan bu kuru, kokusuz katı kısım, ahırlarda hayvanların altına "yataklık malzeme" olarak serilebilir. Bu sayede her yıl binlerce liralık dışarıdan saman veya çeltik kavuzu alma maliyetinden kurtulmuş olursunuz.