Büyükbaş hayvancılıkta hayvanların önlerine konulan kaba ve kesif yemler, protein ve enerji ihtiyacını büyük oranda karşılasa da mikro besin maddeleri denilen vitamin ve mineraller açısından her zaman yeterli olmayabilir. Çiftliklerde genellikle gözden kaçan ama büyüme hızını, bağışıklık sistemini ve yemden yararlanma oranını doğrudan etkileyen en kritik unsur vitamin ve mineral dengesidir. Bu eksiklikler zamanında giderilmediğinde, hayvan ne kadar çok yem yerse yesin beklenen kiloya ulaşamaz.
1. Besi Hayvanları İçin En Kritik Vitaminler
Vitaminler, vücuttaki tüm metabolik faaliyetlerin tıkır tıkır çalışmasını sağlayan gizli işçilerdir. Besicilikte özellikle şu üç vitamine çok dikkat edilmelidir:
- A Vitamini (Büyüme ve Göz Sağlığı): Yeşil otlarda bolca bulunan bu vitamin, uzun süre saman ve kuru yemle beslenen besi danalarında hızla tükenir. Eksikliğinde hayvanda gece körlüğü, büyümede duraksama ve kemik yapısında bozukluklar görülür.
- D Vitamini (Kalsiyum Emilimi): Güneş ışığı yardımıyla sentezlenen bu vitamin, kalsiyum ve fosforun kemiklere bağlanmasını sağlar. Özellikle kapalı, karanlık ve basık ahırlarda beslenen hayvanlarda D vitamini eksikliğine bağlı olarak kemik erimesi veya eklem şişlikleri (raşitizm) ortaya çıkar.
- E Vitamini (Bağışıklık ve Et Kalitesi): Güçlü bir antioksidandır. Hayvanı hastalıklara karşı korurken, kesim sonrasında etin renginin canlı kalmasını ve raf ömrünün uzamasını sağlar.
2. Hayati Öneme Sahip Mineraller ve Eksiklik Belirtileri
Mineraller hayvanın iskelet sistemini oluşturur ve kan yapımında görev alır. Eksiklikleri ahırda çok belirgin davranış değişiklikleri ile kendini gösterir:
- Kalsiyum ve Fosfor: İskelet yapısının ana maddesidir. Rasyonda bu iki mineralin oranı (2:1) bozulursa hayvanların kemikleri kırılganlaşır ve besi performansı düşer.
- Sodyum ve Klor (Tuz): Vücuttaki sıvı dengesini ve iştahı kontrol eder.
- Pika Hastalığı (Yabancı Madde Yeme): Eğer ahırınızdaki danalar sürekli duvarları yalıyor, toprak yiyor, birbirinin tüylerini kemiriyor veya demir parmaklıkları ısırıyorsa vücutlarında ciddi mineral (özellikle bakır, demir, çinko, kobalt) eksikliği var demektir. Bu durum yemin ete dönüşmesini tamamen durdurur.
3. Çiftlikte Vitamin ve Mineral Takviyesi Nasıl Yapılmalı?
- Yalama Blokları (Tuz Taşları): Ahırlardaki her bölmeye hayvanların rahatça ulaşabileceği mineral yalama blokları (kırmızı veya beyaz taşlar) asılmalıdır. Hayvanlar vücutlarındaki eksikliğe göre bu taşları yalayarak mineral ihtiyaçlarını doğal yoldan karşılarlar.
- Rasyona Toz Premiks Katılması: Yem mikserine (römorkuna) günlük olarak hayvan başına 50 ila 100 gram arasında kaliteli toz vitamin-mineral karması (premiks) eklenmelidir. Bu, homojen bir şekilde yeme dağılarak her hayvanın eşit miktarda faydalanmasını sağlar.
- Enjeksiyon (Aşı) Yöntemi: Besi başlangıcında ve besi ortasında veteriner hekim kontrolünde yapılacak vitamin kombinasyonu (A-D-E) iğneleri, hayvanın depolarını hızla doldurmak için en etkili hızlı çözümdür.
Hiç yorum yok