B üyükbaş besiciliğinde kârlılık, yalnızca hayvanın alış fiyatı ile satış fiyatı arasındaki farktan oluşmaz. Hayvanın işletmeye girişinden satışına kadar geçen sürede tükettiği yem, veteriner ve sağlık giderleri, işçilik, elektrik ve su, nakliye, bakım, finansman maliyetleri ve oluşabilecek fireler toplam işletme sonucunu doğrudan etkiler.
Bu nedenle besi işletmesinde doğru bir kârlılık analizi yapmak isteyen üreticinin yalnızca “Hayvanı kaça aldım, kaça sattım?” sorusuna değil, “Bu hayvan bana toplamda ne kadara mal oldu ve işletmeye ne kadar gelir sağladı?” sorusuna da cevap vermesi gerekir.
Besi Çiftliğinde Kârlılık Neye Bağlıdır?
Bir besi işletmesinin kârlılığını etkileyen temel unsurlar; hayvanın alış maliyeti, yem maliyeti, canlı ağırlık artışı, besi süresi, sağlık giderleri, işletme giderleri ve satış geliridir. Bunlardan herhangi birindeki olumsuz değişim toplam kârı azaltabilir.
Besi Hayvanı Başına Toplam Maliyet Nasıl Hesaplanır?
Basitleştirilmiş bir hesaplamada hayvan başına toplam maliyet aşağıdaki şekilde düşünülebilir:
Bu hesaplamada hayvanın işletmede kaldığı süre boyunca oluşan giderlerin mümkün olduğunca kayıt altına alınması gerekir. Özellikle küçük görünen fakat sürekli tekrarlanan giderler yıl sonunda önemli bir toplam oluşturabilir.
Yem Maliyeti Kârlılığı Nasıl Etkiler?
Besi işletmesinde yem maliyetini azaltmak önemli olmakla birlikte, yalnızca kilogram fiyatı düşük yem kullanmak doğru bir tasarruf yöntemi değildir. Kullanılan yemlerin kuru madde ve besin değerleri, hayvanların canlı ağırlık artışı ve yemden yararlanma performansı birlikte değerlendirilmelidir.
Daha ucuz görünen bir yem hammaddesi hayvanların günlük canlı ağırlık artışını düşürüyor veya besi süresini uzatıyorsa toplam maliyet beklenenden daha yüksek olabilir. Bu nedenle yem fiyatından çok birim canlı ağırlık artışının maliyeti takip edilmelidir.
Canlı Ağırlık Artışı Neden Önemlidir?
Besi performansının değerlendirilmesinde hayvanın yalnızca son satış ağırlığına bakmak yeterli değildir. Hayvanın işletmeye giriş ağırlığı, belirli dönemlerdeki ağırlığı, günlük canlı ağırlık artışı ve toplam besi süresi birlikte takip edilmelidir.
Bu değer işletmenin hayvanlardan ne kadar verimli yararlandığını izlemek için kullanılabilecek temel göstergelerden biridir. Ancak farklı ırk, yaş, cinsiyet, başlangıç ağırlığı ve besleme programlarının sonuçları aynı olmayacağından tek bir hedef değer bütün işletmelere uygulanmamalıdır.
Besi Hayvanının Satış Geliri Nasıl Hesaplanır?
Satış gelirinin hesaplanmasında satış şekli önemlidir. Hayvan canlı ağırlık üzerinden veya karkas üzerinden değerlendiriliyorsa kullanılan fiyatlandırma yöntemi ve kesim/satış koşulları ayrıca dikkate alınmalıdır.
Kesim veya satış sırasında uygulanabilecek farklı fiyatlandırma yöntemleri nedeniyle üretici kendi satış sözleşmesi, alıcı koşulları ve güncel piyasa fiyatlarını esas almalıdır.
Besi Çiftliğinde Net Kâr Nasıl Hesaplanır?
Eğer sonuç pozitifse hesaplanan dönem içerisinde gelirler giderlerden fazladır. Sonuç negatifse işletme ilgili hesaplama döneminde zarar etmiştir. Ancak işletmenin gerçek finansal performansını değerlendirmek için hesaplamanın hangi giderleri kapsadığı açıkça belirtilmelidir.
Örnek Büyükbaş Besi Kârlılık Tablosu
Aşağıdaki tablo yalnızca hesaplama yöntemini göstermek amacıyla hazırlanmış örnek bir şablondur. Rakamlar güncel piyasa fiyatı olarak değerlendirilmemeli, işletmenin kendi verileriyle değiştirilmelidir.
| Gider / Gelir Kalemi | Örnek Tutar | Not |
|---|---|---|
| Hayvan alış maliyeti | Örnek değer | İşletmeye giriş maliyeti |
| Toplam yem gideri | Örnek değer | Besi dönemi boyunca |
| Sağlık giderleri | Örnek değer | Veteriner, aşı ve diğer sağlık giderleri |
| İşçilik ve işletme giderleri | Örnek değer | Su, elektrik, bakım, işçilik vb. |
| Nakliye ve diğer giderler | Örnek değer | İşletmeye ve satışa bağlı giderler |
| Toplam maliyet | Hesaplanır | Tüm giderlerin toplamı |
| Satış geliri | Hesaplanır | Satış koşullarına göre |
| Net kâr / zarar | Gelir − Maliyet | Dönem sonucu |
Kârlılık Analizinde Unutulmaması Gereken Giderler
- Hayvan alış bedeli
- Yem ve yem hammaddeleri
- Veteriner ve sağlık giderleri
- Aşı ve koruyucu sağlık uygulamaları
- İşçilik
- Elektrik ve su
- Ahır ve ekipman bakım giderleri
- Nakliye ve taşıma giderleri
- Sigorta gibi varsa ilgili giderler
- Finansman ve kredi maliyetleri
- Hayvan kayıpları ve fireler
- Depolama ve yem kayıpları
- İşletmenin diğer sabit ve değişken giderleri
Hayvan Kaybı Kârlılığı Nasıl Etkiler?
Hastalık veya başka nedenlerle meydana gelen hayvan kayıpları yalnızca kaybedilen hayvanın satış gelirinden mahrum kalınması anlamına gelmez. Hayvanın işletmede bulunduğu süre içerisinde oluşan yem, işçilik, sağlık ve diğer giderlerin bir bölümü de karşılıksız kalabilir.
Bu nedenle kârlılık analizinde hayvan sağlığı ve biyogüvenlik yalnızca veterinerlik konusu olarak değil, aynı zamanda işletmenin ekonomik performansını etkileyen unsurlar olarak değerlendirilmelidir.
Başa Baş Noktası Nedir?
Başa baş noktası, işletmenin belirli bir hesaplama kapsamında ne kâr ne de zarar ettiği seviyeyi ifade eder. Besi işletmesinde bu yaklaşım, satış gelirinin toplam maliyeti karşılaması gereken seviyeyi değerlendirmek için kullanılabilir.
Bu seviyenin üzerinde gerçekleşen gelir, hesaplamaya dahil edilen maliyetler açısından kâr oluştururken; altında kalan gelir zarar anlamına gelebilir.
Besi Çiftliğinde Kârlılığı Artırmak İçin 10 Önemli Nokta
- Hayvan alışını doğru değerlendirin. Başlangıç maliyeti kârlılığın temel belirleyicilerindendir.
- Yem maliyetini düzenli takip edin. Sadece yem fiyatına değil, elde edilen canlı ağırlık artışına bakın.
- Rasyonu hayvanın dönemine göre planlayın.
- Yem kayıplarını azaltın. Depolama ve yemlik yönetimindeki kayıplar doğrudan maliyettir.
- Hastalıkları önlemeye odaklanın. Koruyucu sağlık uygulamaları işletmenin uzun vadeli performansını etkileyebilir.
- Hayvanları düzenli tartın veya uygun yöntemlerle ağırlık gelişimini takip edin.
- Besi süresini verilerle değerlendirin. Daha uzun besi her zaman daha fazla kâr anlamına gelmez.
- İşletme giderlerini kayıt altına alın. Küçük giderlerin toplamını göz ardı etmeyin.
- Satış zamanını planlayın. Güncel piyasa koşulları ve işletmenin maliyet yapısı birlikte değerlendirilmelidir.
- Hayvan başına değil, işletmenin tamamına bakın. Sürü performansı ve toplam nakit akışı da takip edilmelidir.
Kârlılık Takibi İçin Aylık Kayıt Tablosu
| Takip Edilecek Veri | Kayıt |
|---|---|
| Hayvan sayısı | Giriş, çıkış ve mevcut hayvan sayısı |
| Yem tüketimi | Kullanılan yem ve yem hammaddeleri |
| Yem gideri | Aylık toplam maliyet |
| Canlı ağırlık | Dönemsel ağırlık ölçümleri |
| Sağlık giderleri | Veteriner ve sağlık harcamaları |
| Diğer giderler | Elektrik, su, işçilik, bakım, nakliye vb. |
| Satış geliri | Gerçekleşen satışlardan elde edilen gelir |
Sık Sorulan Sorular
Besi çiftliğinde en büyük gider kalemi nedir?
İşletmeye, besleme sistemine ve dönemsel fiyatlara göre değişmekle birlikte yem ve hayvan alış maliyetleri kârlılık üzerinde büyük etkiye sahip olabilir. Bu nedenle her işletme kendi kayıtlarına göre gider dağılımını hesaplamalıdır.
Ucuz yem kullanmak her zaman kârı artırır mı?
Hayır. Yem maliyeti, hayvanın canlı ağırlık artışı ve besi süresiyle birlikte değerlendirilmelidir. Daha ucuz bir yem, performansı düşürerek toplam maliyeti artırabilir.
Besi süresini uzatmak daha fazla kâr sağlar mı?
Her zaman değil. Besi süresi uzadıkça ek yem, işçilik, sağlık ve işletme giderleri oluşur. Bu giderlerin sağlayacağı ek satış gelirinden düşük olması durumunda ilave besi ekonomik olmayabilir.
Kârlılık hesabı ne sıklıkla yapılmalı?
İşletmenin büyüklüğüne göre değişmekle birlikte giderlerin düzenli olarak kaydedilmesi ve dönemsel olarak analiz edilmesi önemlidir. Aylık kayıt tutulması, sorunların yıl sonunda fark edilmesinden daha erken müdahale imkânı sağlayabilir.
Hiç yorum yok