Fabrika Yemine Karşı Çiftlik Yapımı Kendi Yemini Kendin Yap (TMR) Rehberi

TMR Hazırlamadan Önce Bilmemiz Gereken Temel Kurallar

Başarılı bir TMR uygulamasının temel amacı, hayvanın her öğünde mümkün olduğunca benzer besin içeriğine sahip bir yem tüketmesini sağlamaktır. Bunun için kaba ve kesif yemlerin doğru miktarlarda tartılması ve mümkün olduğunca homojen şekilde karıştırılması gerekir.

• Yem Analizi: Kullanılacak kaba ve kesif yemlerin besin değerleri mümkün olduğunca analiz sonuçlarıyla değerlendirilmelidir.
• Hayvan Grubu: Aynı rasyon bütün hayvanlara uygulanmamalıdır. Canlı ağırlık, yaş, besi dönemi ve hedeflenen performansa göre gruplandırma yapılmalıdır.
• Kaba Yem Dengesi: TMR içerisinde kaliteli kaba yem kaynakları yeterli şekilde değerlendirilmelidir. Kaba yem miktarı yalnızca maliyete göre belirlenmemelidir.
• Homojen Karışım: Hayvanların yalnızca tahıl veya diğer lezzetli yemleri seçmesini önlemek için TMR mümkün olduğunca homojen hazırlanmalıdır.
• Kademeli Geçiş: Yeni bir rasyona geçiş bir anda yapılmamalı, hayvanların yeni yeme alışması için kontrollü bir geçiş uygulanmalıdır.

1. Çiftlikte Kendi Yemini Yapmak Gerçekten Daha Ekonomik mi?

Çiftlikte yem hazırlamak bazı işletmelerde yem maliyetinin kontrol edilmesine yardımcı olabilir. Özellikle arpa, mısır, yonca, saman veya silaj gibi hammaddelerin işletmede üretilmesi ya da uygun fiyatla temin edilmesi durumunda hazır yem ile kendi hazırlanan rasyonun maliyeti karşılaştırılabilir.

Ancak gerçek maliyet hesabında yalnızca yem hammaddelerinin alış fiyatı dikkate alınmamalıdır. Öğütme, taşıma, depolama, işçilik, yem kayıpları ve kullanılan makine-ekipman giderleri de hesaba katılmalıdır.

TMR Nedir ve Büyükbaş Besicilikte Neden Kullanılır?

TMR, İngilizce Total Mixed Ration kelimelerinin kısaltmasıdır ve Türkçede Toplam Karma Rasyon olarak ifade edilir. TMR sisteminde hayvanın günlük besin ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla kullanılan kaba yem, kesif yem ve gerekli diğer yem bileşenleri belirlenen oranlarda bir araya getirilerek homojen bir karışım hazırlanır.

TMR sisteminin temel amacı, hayvanın yemlikte yalnızca sevdiği veya enerji bakımından yoğun olan yemleri seçmesini azaltmak ve her öğünde mümkün olduğunca dengeli bir yem tüketmesini sağlamaktır. Bu nedenle TMR hazırlanırken yalnızca yem miktarı değil, kullanılan hammaddelerin besin değerleri ve fiziksel özellikleri de dikkate alınmalıdır.

1. Çiftlikte Kendi Yemini Yapmak Gerçekten Daha Ekonomik mi?

Büyükbaş işletmelerinde yem giderleri toplam üretim maliyetinin önemli bir bölümünü oluşturabilir. Bu nedenle işletmede bulunan arpa, mısır, yonca, saman ve silaj gibi yem kaynaklarını değerlendirmek, bazı işletmeler açısından yem maliyetinin kontrol edilmesine yardımcı olabilir.

Ancak kendi yemini hazırlamak her zaman otomatik olarak daha ucuz anlamına gelmez. Hazır yem ile çiftlikte hazırlanan rasyon karşılaştırılırken yalnızca hammaddelerin kilogram fiyatına bakılmamalıdır. Öğütme, karıştırma, taşıma, depolama, işçilik ve yem kayıpları da toplam maliyete dahil edilmelidir.

2. Kendi Yemini Yapmanın Avantajları Nelerdir?

Uygun yem hammaddelerine ve gerekli ekipmanlara sahip işletmeler, kendi rasyonlarını hazırlayarak yem kaynaklarını daha etkin şekilde değerlendirebilir.

• Yem maliyetini kontrol etme: Farklı yem hammaddelerinin fiyatları karşılaştırılarak işletmeye uygun bir rasyon oluşturulabilir.
• İşletmedeki yemleri değerlendirme: Arpa, mısır, yonca, saman ve silaj gibi mevcut yem kaynakları uygun şekilde rasyona dahil edilebilir.
• Hammadde seçimini kontrol etme: Kullanılan yemlerin kaynağı, depolama koşulları ve kalitesi daha yakından takip edilebilir.
• Esnek rasyon yönetimi: Yem fiyatları ve işletmedeki stoklara göre rasyon yeniden değerlendirilebilir.

3. Kendi Yemini Yapmanın Dezavantajları Nelerdir?

Kendi yemini hazırlamak bazı avantajlar sağlasa da doğru yapılmadığında beklenen ekonomik fayda ortaya çıkmayabilir. Özellikle yem hammaddelerinin besin değerleri dikkate alınmadan hazırlanan rasyonlar hayvanların ihtiyaçlarını karşılamayabilir.

• Yem hammaddelerinin analiz edilmesi gerekebilir.
• Öğütme ve karıştırma için uygun ekipman gerekebilir.
• Depolama sırasında küflenme ve bozulma riski oluşabilir.
• Yem kayıpları gerçek maliyeti artırabilir.
• Yanlış rasyon hayvan performansını ve yemden yararlanmayı olumsuz etkileyebilir.

4. TMR İçerisinde Hangi Yem Hammaddeleri Kullanılır?

TMR hazırlanırken kullanılacak yem hammaddeleri işletmenin imkanlarına, hayvan grubuna, yem fiyatlarına ve mevcut yem kaynaklarına göre değişebilir. Bu nedenle bütün işletmeler için geçerli tek bir yem karışımı bulunmamaktadır.

Enerji Kaynakları

• Arpa
• Mısır
• Buğday
• Tritikale

Protein Kaynakları

• Ayçiçeği küspesi
• Soya küspesi
• Kanola küspesi

Kaba Yem Kaynakları

• Yonca
• Çayır otu
• Buğday veya arpa samanı
• Mısır silajı
• Ot silajı

5. 1 Tonluk Örnek Kendi Yemini Yapma Formülü

Aşağıdaki tablo, çiftlikte yem hazırlama mantığını göstermek amacıyla hazırlanmış örnek bir formüldür. Gerçek işletme rasyonu olarak doğrudan uygulanmamalıdır.

6. TMR Hazırlarken Kaba Yem ve Kesif Yem Dengesi

Büyükbaş besi rasyonlarında enerji ihtiyacını karşılamak amacıyla arpa, mısır ve benzeri kesif yem hammaddeleri önemli bir yere sahiptir. Ancak rasyon yalnızca kesif yemlerden oluşturulmamalıdır.

Yonca, saman, silaj ve diğer kaliteli kaba yemlerin rasyondaki miktarı hayvanın ihtiyaçlarına ve kullanılan yemlerin özelliklerine göre belirlenmelidir. Kaba yem miktarını yalnızca maliyeti düşürmek amacıyla azaltmak doğru bir yaklaşım değildir.

7. TMR Hazırlarken Asidoz Riskine Dikkat

8. TMR Nasıl Hazırlanır?

TMR hazırlarken temel amaç, kullanılan yem bileşenlerinin mümkün olduğunca homojen şekilde karıştırılmasıdır. Böylece hayvanların yem içerisindeki belirli hammaddeleri seçme ihtimali azaltılabilir.

1. Kullanılacak yem hammaddelerini belirleyin ve tartın.
2. Kaba yemlerin kalitesini ve fiziksel durumunu kontrol edin.
3. Yem hammaddelerini belirlenen miktarlarda hazırlayın.
4. Yem karma makinesine uygun sırayla yükleme yapın.
5. Yemleri yeterli süre karıştırarak mümkün olduğunca homojen bir TMR elde edin.
6. Yemlikte kalan miktarı ve hayvanların yem seçip seçmediğini düzenli olarak kontrol edin.

9. Kendi Yemini Yaparken Yem Maliyeti Nasıl Hesaplanır?

Çiftlikte hazırlanan yemin gerçekten ekonomik olup olmadığını görmek için toplam maliyet hesaplanmalıdır. Bunun için kullanılan her hammaddenin miktarı ile kilogram fiyatı çarpılarak maliyet bulunabilir.

Bunun yanında öğütme, karıştırma, taşıma, depolama, işçilik ve yem kayıpları gibi işletme giderleri de hesaba katılmalıdır.

Toplam maliyet belirlendikten sonra hazırlanan yem miktarına bölünerek kilogram başına gerçek yem maliyeti hesaplanabilir.

10. Fabrika Yemi mi, Kendi Yemini Yapmak mı?

Bu sorunun cevabı her işletme için aynı değildir. İşletmenin hayvan sayısı, yem hammaddelerine ulaşma imkanı, mevcut ekipmanları, işçilik maliyeti ve bölgedeki yem fiyatları birlikte değerlendirilmelidir.

Uygun fiyatlı hammaddelere düzenli şekilde ulaşabilen ve yem hazırlama ekipmanına sahip işletmeler için kendi yemini hazırlamak ekonomik bir seçenek olabilir. Ancak küçük işletmelerde ekipman ve işçilik maliyetleri nedeniyle hazır yem kullanmak daha pratik olabilir.

11. TMR Hazırlarken Yapılan Yaygın Hatalar

• Rasyonu yalnızca yem fiyatına göre hazırlamak.
• Yem hammaddelerinin besin değerlerini dikkate almamak.
• Kaba yem miktarını gereğinden fazla azaltmak.
• Yeni rasyona aniden geçmek.
• Yemleri yeterince homojen karıştırmamak.
• Yemlerin depolama koşullarını ihmal etmek.
• Hayvanların günlük yem tüketimini takip etmemek.
• Farklı hayvan gruplarına aynı rasyonu uygulamak.

12. Sonuç: Kendi Yemini Yapmak Mantıklı mı?

Büyükbaş besicilikte kendi yemini hazırlamak, uygun hammadde ve ekipmana sahip işletmeler için yem maliyetinin yönetilmesine yardımcı olabilir. Ancak amaç yalnızca en ucuz yemi hazırlamak değil, hayvanın ihtiyaçlarını karşılayan ve işletme açısından ekonomik olan dengeli bir rasyon oluşturmaktır.

Doğru rasyon, kaliteli hammadde, uygun kaba yem, homojen karışım ve düzenli maliyet takibi birlikte değerlendirilmelidir.