Arıcılıkta başarılı bir bal sezonu geçirmenin sırrı, ilkbaharda yapılan doğru ve zamanında müdahalelerde saklıdır. Kış salkımından çıkan arı kolonileri, yaşlı işçi arıların ölmesiyle geçici bir nüfus kaybı yaşar. Bu kritik dönemde ana arıyı yumurtlamaya teşvik etmek ve kovan içi düzeni sağlamak, bal sezonuna güçlü kadrolarla girmeyi garanti eder. İlkbahar bakımı doğru yapılmayan kovanlar, nektar akımı döneminde yeterli tarlacı arıya ulaşamaz ve bal verimi düşük kalır. Bu yazımızda, arıcılıkta bahar bakımının altın kurallarını inceledik.
Hava sıcaklığı gölgede en az 14-15 dereceye ulaştığı, rüzgarsız ve güneşli günlerde ilk kovan kontrolleri yapılmalıdır. Bu kontrol çok hızlı olmalı, kovan kapağı uzun süre açık tutularak yavrular üşütülmemelidir.
- Ana Arı Kontrolü: Kovan içinde ana arının varlığı veya peteklerde taze, günlük yumurta (larva) olup olmadığı kontrol edilir. Ana arısı olmayan (öksüz) kovanlar hızla zayıflayacağı için diğer zayıf kovanlarla birleştirilmelidir.
- Gıda Durumu: Kıştan çıkan arıların ballı ve polenli petek durumu incelenir. Yiyeceği bitmek üzere olan kovanlara acil müdahale edilmelidir.
2. Teşvik Beslemesi (Şerbetleme ve Kek Verme)
Bahar aylarında doğada henüz yeterli çiçek açmadığı için arıları beslemek ve ana arıya "doğada bolluk var" hissi vererek yumurtlamasını hızlandırmak gerekir.
- Kek Verilmesi: Erken baharda (hava henüz tam ısınmamışken) çerçevenin üzerine arıcı keki konulur. Bu, arıların protein ve karbonhidrat ihtiyacını karşılar.
- Bire Bir (1:1) Şerbet: Havalar istikrarlı şekilde ısındığında 1 ölçek şeker ve 1 ölçek su ile hazırlanan sıvı şerbet (şurup) kovan içi yemliklere verilir. Bu sıvı besleme, işçi arıları kovan içi temizliğe ve ana arıyı günde binlerce yumurta atmaya teşvik eder.
3. Kovan İçi Hijyen ve Daraltma İşlemi
Kışın neminden ve ölen arılardan dolayı kovan tabanında pislik birikebilir. Bahar temizliği arı sağlığı için şarttır.
- Kovan Değişimi veya Taban Temizliği: Arılar kirli kovanlardan alınarak pürmüzle yakılmış, dezenfekte edilmiş temiz kovanlara aktarılmalıdır.
- Kovanı Daraltmak (Bölme Tahtası): Arıların mevcut nüfusuyla kovan içini ısıtabilmesi için boş ve arısız petekler kovandan çıkarılmalıdır. Arılar bölme tahtası ile sıkıştırılmalıdır. Unutmayın, arı üşürse yavru çürüklüğü hastalığı başlar.
4. Kat İlavesi (Ballık) Zamanının Belirlenmesi
Ana arı hızla yumurtladıkça kovan içi nüfus patlaması yaşanır. Kuluçkalıkta (alt gövdede) yer kalmadığında arılar oğul vermeye (kovanı terk etmeye) meyil eder.
- Arılar alt gövdedeki 10 çerçevenin en az 8-9 tanesini tamamen sardığında ve petek gözlerinin üst kısımlarını beyazlatmaya başladığında zaman kaybetmeden üst kat (ballık) ilave edilmelidir. Bu hamle hem oğul eğilimini önler hem de bal depolama alanını genişletir.
Özetle
Bahar bakımı, arıcının kovanla en çok mesai harcadığı dönemdir. Teşvik beslemesini zamanında yapmak, kovanı sıcak tutmak ve ana arının önünü açmak bal rekoltenizi doğrudan ikiye katlayacaktır. Bu dönemde yapılacak bir haftalık gecikme, tüm sezonun bal gelirini riske atabilir.
Mehmet Emin Bey merhaba, ilkbahar teşvik beslemesi ile ilgili verdiğiniz bilgiler tam zamanında çok faydalı bir rehber olmuş, ellerinize sağlık. Ben Marmara bölgesinde hobi arıcılığı yapıyorum. Yazınızda bahar şerbeti için 1:1 (bire bir) ölçüyü önermişsiniz. Bizim buralarda kıştan çıkan arılara erken baharda direkt koyu şerbet (2:1) veren arıcılar var. Erken ilkbaharda bire bir şerbet vermek yerine koyu şerbet vermenin koloniye ne gibi bir zararı olur? Arı 1:1 şerbeti daha mı hızlı tüketir?
YanıtlaSilMurat Bey merhaba. İlkbahar beslemesinin amacı arıya stok yaptırmak değil, ana arıyı yumurtaya teşvik etmektir. 1:1 oranındaki sulu şerbet, kovan içinde doğadan taze nektar geliyormuş algısı yaratır ve işçi arıları temizlik ile yavru bakım faaliyetlerine yönlendirir. Arı bu sulu şerbeti hızla tüketir ve kuluçka alanını genişletir. Erken baharda 2:1 oranında koyu şerbet verirseniz, arı bunu nektar akımı gibi değil, kışlık stok gibi algılar ve hücrelere depolar. Bu durum kuluçkalığı balla bloke ederek ana arının yumurta atacak yer bulamamasına (kovanın sıkışmasına) neden olur. Yani baharda hedefimiz her zaman 1:1 teşvik şerbetidir.
SilHocam selamlar, erken bahar aylarında kovan içi daraltma ve bölme tahtası kullanımı uyarınız hayati bir detay. Benim 15 kovanlık küçük bir arılığım var. Erken ilkbahar muayenesinde arının 4 çerçeveyi doldurduğunu gördüm ama kovanın içinde toplam 7 çerçeve duruyor. Sıkıştırma yaparken arının basmadığı o 3 boş çerçeveyi kovandan tamamen dışarı mı çıkarmalıyız, yoksa bölme tahtasının arkasında bırakırsak kovan içi ısı dengesini yine de bozar mı?
YanıtlaSilHakan Bey selamlar. 4 çerçeveye basan bir arı için içerideki 3 boş çerçeve kovanın içinde kesinlikle durmamalıdır; bölme tahtasının arkasında bile olsa dışarı çıkarılmalıdır. Çünkü o boş petekler kovan içi hacmi genişletir ve arının yavru uçurma alanını (34.5 - 35°C arasında) ısıtmasını zorlaştırır. Gece ve gündüz sıcaklık farklarının yüksek olduğu bahar aylarında, ısıyı koruyamayan koloni yavru üşütür ve Avrupa yavru çürüklüğü hastalığı tetiklenir. O 3 boş peteği arılıktaki saklama sandığına alın, kovanı bölme tahtasıyla 4 çerçeveye sıkıştırın. Arı nüfusu çerçevelerden taşmaya başladığında ham petek olarak sırayla geri girersiniz.
SilYazıda şerbetin akşam saatlerine yakın ve ılık olarak verilmesi gerektiğini, aksi takdirde yağmacılığa yol açabileceğini çok iyi belirtmişsiniz. Bizim buralarda havalar ilkbaharda çok değişken oluyor; gündüz güneş açıyor, akşam aniden ayaz çıkıyor. Şerbeti akşamüstü ılık versek bile gece hava çok soğuduğunda arı şerbetlikteki sıvıyı çekemezse kovan içinde ekşime veya nem yapıp arıyı ishal (nosema) eder mi? Hava tam istikrarlı olana kadar kek ile devam etmek daha mı güvenlidir?
YanıtlaSilSedat Bey. Çok profesyonel bir iklim ve saha gerçeğine parmak basmışsınız. Hava sıcaklığı gündüz +14°C'yi bulsa bile gece 4-5 derecelere düşüyorsa arı salkıma çekilir ve üst kattaki şerbetlikte bulunan sıvı şerbeti yukarı çıkıp çekemez. Çekilemeyen şerbet kovan içi nemi ve rutubeti artırır, bir iki gün içinde ekşiyerek bakterilerin üremesine ve bahsettiğiniz Nosema (arı ishali) hastalığına davetiye çıkarır. Çözüm şudur: Hava sıcaklıkları gece ve gündüz istikrarlı olarak +15°C'nin üzerine çıkana kadar sıvı şerbetleme yerine polenli veya proteinli arı keki ile besleme yapılmalıdır. Kek nem yapmaz ve arı salkımının hemen üzerinde olduğu için soğuk gecelerde bile kolayca tüketilir.
Sil