Ağzın iç tabakasını oluşturan kısımların yangısıdır.(,siğil,şişkinlik,kabarcık,kızarıklık vb.) Ağzın içinde bazen sadece bir bölgede görüle bilinir ancak bazen komple ağzın tüm içini de kaplayabilir.Bu durum hastalığın çeşidine,aradan geçen zamana vb. nedenlere bağlı olarak değişebilmektedir. Burada dilin yangısı damağın yangısı vb. olarak bu hastalıklar bölümlendirilmiştir. Ağız içinin yangıları bazen direkt etkilerle(sert cisimler çiğnemesi,sıcaklık soğukluk vb.) bazen de başka ateşli hastalıkların etkisiyle de olabilmektedir.
Ağız içinin yaralarının sebeplerini şöyle sıralamak mümkün:

1-Sert cisimler.Hayvanın tel,teneke,kemik vb. sert cisimleri çiğnemesi,sert otların ağzın içine batması vb.
2-Sıcaklık veya soğukluk. Burada hayvanın donmuş yemler yemesi veya doğum sonrası ineklere verilen lapaların sıcak olması vb.
3-Yakıcı etkiye sahip kimyasalların hayvana içirilmesi. Burada suyla karıştırılması gereken bazı ilaçların direk olarak verilmesi,hayvanların asit benzeri şeyler içmesi,özelikle hayvana küflü yem verilmesi olarak sıralana bilinir.
4-Toksik nedenler.Bunlar civa kurşun arsenik vb. dir.
5-Mikroplara bağlı ağız yaraları.Birçok mikrop direkt veya dolaylı olarak ağız yarası yapabilmektedir.
6-Vitamin eksiklikleri(A,B,C vitaminleri)

Sığırlarda ağızda yaralarla seyreden bulaşıcı hastalıklar.

1-Şap
2-Dana difterisi
3-CGB(koriza gangrenoza bovum)
4-sığır vebası
5-Mavi dil
6-inek çiçeği
7-Mukoza hastalığı(VD/MD)
8-St.papulloza
9-Muzzle disease

Semptomların şiddeti yangının şiddetine göre ortaya çıkar.En belirgin semptomlar değişken iştah,yavaş ve ağrılı çiğneme,köpüklü veya sicim tarsında salya akıntısıdır.Genelde hayvanlar sert yemleri yemek istemez.Ağızdan pis koku gelir.Bazen aldıkları yemleri çiğneyemez ve ağızlarından dökerler.Salivasyondan dolayı yemlikler ve hayvanın göğüs kısmı ıslaktır.Oral muayenede hayvan ağzını açmak istemez.Ağız mukozası ağrılı ve sıcaktır.Sistemik enfeksiyonlarda nekroz sonucu toksemiler ortaya çıkabilir.Bu durum özellikle oral nekrobasillozda ve sistemik viremilerde sıkça ortaya çıkar.Deri altı bölgelerde yangı ve flegmonlar oluşursa yüzde şişlikler gözükür.Stomatitiste lezyonların enfekte olması sonucu bölgesel lenf yumrularında şişme ve ağrı gözlenir.Sekunder enfeksiyonlarda stomatitisle birlikte hastalığa ait diğer semptomlarda gözlenir ki bu ayırıcı tanıda önemlidir.
Stomatitisler genellikle akut seyreder.Kronikleşen olgularda hayvanda zayıflamayla birlikte diş düşmeleri ,dehidrasyon septisemi,komşu dokularında yangıya iştirak etmesi gibi komplikasyonlar görülür.
Ağız bölgesinin inspeksiyonuyla aşağıdaki yangı türleri görüle bilinir.

1-Kataral ağız yangısı (Stomatitis catarrhalis):
Stomatitisin en basit ve en sık görülen şeklidir.Ağızda dissement ve diffuz hiperemi görülür.Bazen epitel dökülmesi olabilir.Ağız mukozası şiş ve duyarlıdır.Salivasyon, hoşa gitmeyen koku diğer semptomlardır.Hafif travmalar ve bazı hastalıklar(CGB) da kataral ağız yangısı görülür.
2-Sıyrık ağız yangısı(stomatitis erosiva):
Mukoza epitelinin sıyrılması ve sıyrılan bölgenin kızarık görünüm almasıyla karakterizedir.Şap,sığır vebasının hızlı seyretmesi,VD/MD ve kurşun zehirlenmesinde bu türde ağız yangısı görülür.
3-Kese şeklinde kabarcıklı yangı(Stomatitis vesicularis):
Ağızda içi beyaz sekret dolu kabarcıklar oluşmasıyla karakterizedir.Termik ve kimyasallar,virüsler,bakteriler ve toksik etkenler,küfler ve mantarlar sebepler arasındadır.
4-Papüllü ağız yangısı(stomatitis papullosa):
Ağız boşluğu hiperemik olup topluiğne başından mercimek büyüklüğüne varan kabartılar görülür.kabartılar sarımtırak esmer renkte olup çevresinde kırmız bir halka vardır. Sığır ve buzağılarda görülen iyi huylu viral bir enfeksiyon olarak görülür.Sadece şap ın ayırıcı tanısında önem taşır.
5-Ağız mukozasında difteroid ve yalancı membranlı yangı(stomatitis diphtheroides et pseudo membranacea): Ağzın belli bölgelerinde(dudak içleri diş dipleri damak vb.)yalancı membran şeklinde kitleler ve difteroid nekrozlar oluşur.Boz sarımtırak esmer renkte nekrotik kitlelerle karakterize ve mukozanın derin katlarına kadar işlemiş nekroz odaklarıyla belli eder kendini.Bunların kaldırılmasıyla kanl ve erazyonlu ülserler ortaya çıkar.Hastalık ağız boşluğunun gerisine doğru ilerlerler(larenks vb.) Larenksin stenozu sonucu solunum güçlükleri görüle bilinir.Fusobakterium enfeksiyonlarında bu durum ortaya çıkar.
6-Ülserli ağız yangısı(stomatitis ulcerosa):Ağız boşluğunda dilde yanakların içbölgesinde diş etlerinde ve damakta çeşitli büyüklükte ve sayıda ülserler oluşur.Derin katmanlara hata submukozaya kadar yayılır.Bazen kemiklere kadar ulaşır.Nekrotik dokuların dökülmesi sonucu doku kayıplı yaralar oluşur.Sığırlarda dilin dorsalinde oluşan ülserlerin en sık nedeni aktinobasilozdur.
7-Kangrenli (flegmonlu) ağız yangısı(stomatitis gangrenosa, stomatitis phlegmonosa):
nekrozsun eşlik etiği bu yangı formu ağız boşluğu mukozasından derin dokulara ilerleyen etrafa süratle yayılan bir yangıdır.Böyle olgularda ağız çevresinde,çene altında,yutak,yanaklar,dudaklar ve dilde şişlikler görülür.Dil bazen o kadar şişer ki ağza sığmaz.Şiddetli salya,gözyaşı,ateş nabız ve solunum sayısında artma görülür.Bölgesel lenf yumruları şiş ve ağrılıdır.Kronik dil aktinobasilozunda bu tabloyu görmek mümkündür.